Sepehr021

هايكو يك قالب شعری بسيار مشهور ژاپنی ست كه بيانی ست بسيار كوتاه از ذهنيت و ديدگاههای مردمان سرزمين آفتاب تابان به جهان هستی . اين ديدگاه ممكن است گاه آنقدر متمركز باشد كه در يك شكوفه ی گيلاس خلاصه شود و يا جهيدن غوكی در آب .

صدها سال پيش در نتيجه ی مسابقات شعر ، يك قالب شعری در ژاپن پيدا شد كه به هوكو ( Hokku ) يا های كو (Haiku ) معروف شد . چنين شعرهايی را های كای ( Haikai ) هم می خوانده اند ، اما واژه ی هايكو اكنون كاربردی عمومی تر يافته است . هايكو قالبی بسيار ساده دارد ، فقط سه سطر دارد ؛ پنج هجا در سطر اول ، هفت هجا در سطر دوم و پنج هجا در سطر سوم ؛ رويهم رفته هفده هجا .

انديشه های بسيار گوناگونی را می توان در اين دايره ی محدود بازگفت . اين ها برخی از مضامين دلخواه شاعران هايكو سرای ژاپنی ست : كوتاهی عمر ، زن ، پرندگان و جانوران ديگر ، حشرات ، درختان و گل ها ، كوه ها ، ماه و آفتاب ، برف و باران و مه و جلوه های ديگر طبيعت .

در هايكو نماد گرايی فراوان به كار برده می شود و نيز اشاره هايی پنهان كه غالباً لطيف است ، اگر چه به زبانی ساده بيان شده باشد . مشاهده ی دقيق طبيعت و عشق به آن باز گفته می شود . اين مشخصات بر جسته ی شعر ژاپنی مكرراً با توجه عميق به عواطف همراه است . بسياری از هايكو ها ، نگاره ها يا تصويرهای كلامی زيبايی ست ، اما نه توصيف پر از ريزه كاری و پركار . نگفته ها و نيامده ها در آن بسيار است و خواننده مختار است كه آن ها را در انديشه ی خود پر کرده و به هر شكلی كه می خواهد تعبير كند . كم نيست هايكوهايی كه می توان آن ها را به چندين گونه تعبير كرد؛ زبان ژاپنی از اين نظر بسيار انعطاف پذير است.

نفوذ نيرومند آيين بودايی ذن با تأكيد آن بر عرفان و نظاره ی احوال درونی در بسياری از اين گونه شعرها آشكار است . تعجبی هم ندارد ، چون بسياری از هايكو سرايان يا از رهروان مسافر زائر بودند یا از دير نشينان .

هايكو را بايد بارها و بارها خواند ، زيرا اغلب در هر بار خواندن به كشف تعبير تازه يی می رسيم . . . خواننده در اين شعر ها نبايد پی وزن و قافيه و اين جور چيزها بگردد . هايكو شكل كوتاه شده ی قالب شعری تانكا ( Tanka ) ست . تانكا سی و يك هجا دارد و در پنج خط به ترتيب 7- 7- 7-5 -5 هجا نوشته می شود .

شكل گيری هايكو و تكامل آن روند مدت داری را پيمود ، اما بسياری بر اين باورند كه
سر آغاز جهش هايكو سرايی با هايكویی به نام Furu ike ya شكل گرفت .

[فقط كساني ميتوانند لينكها را مشاهده كنند كه عضو سايت باشند. ]

__________________

Sepehr021

بر كلاه خيزانی

كه از مترسك ربوده ام ،

باران بی امان

تاكاهاما كيوشی


بارانی مه آلود

امروز روزی شاد است

هر چند كه قله ی فوجی به ديده نمی آيد

ماتسوئو باشو


خوشا وقتی

در كلبه ام بر حصير می افتم

تنهای تنها

تاچيبانا آكمی

__________________

Sepehr021

شما می تونید مقاله مشابهی را در مورد هایکو به زبان انگلیسی در آدرس زیر مشاهده کنید.
[فقط كساني ميتوانند لينكها را مشاهده كنند كه عضو سايت باشند. ]

__________________